سليم بن قيس الهلالي الكوفي ( مترجم : اسماعيل انصارى زنجانى )

53

كتاب سليم بن قيس الهلالي ( اسرار آل محمد ع ) ( فارسي )

دليل بر تقدّم كتابهايشان نمىشود . از سوى ديگر ، با توجّه با تاريخچهاى كه از تأليف كتاب سليم ذكر شد معلوم گرديد كه او از اوائل سال 14 هجرى مشغول تأليف بوده و قضاياى مورد مشاهدهاش و آنچه از امير المؤمنين عليه السّلام و سلمان و ابو ذر و مقداد و غير ايشان مىپرسيده ثبت مىكرده است . با در نظر گرفتن اين سابقه از تأليف سليم ، مى توان اذعان داشت كه او از اكثر افراد مذكور بلكه از همهء آنها در تأليف مقدّم بوده است . ثانيا : از اكثر كتابهاى مذكور اثرى باقى نمانده و حتّى نقل مستقيمى هم در دست نيست و در اين ميان اوّلين كتابى كه عينا بدست ما رسيده است فقط كتاب سليم است . ثالثا : كتاب عبيد الله حلبى كه شيخ برقى در رجالش ذكر كرده « 12 » ، مؤلّف آن از اصحاب امام صادق عليه السّلام است و يقينا بعد از سليم اقدام به تأليف كرده است . احتمالا منظور شيخ برقى از اوّل بودن كتاب حلبى ، در بين تأليفاتى است كه از فكر مؤلّف باشد نه به صورت جمع و تدوين ، و بهر حال تقدّم سليم بر او مسلّم است . در خاتمهء سخن در يك جمله مىتوان گفت : كتاب سليم اوّلين اثر در اسلام است كه بعد از مؤلّفش تا زمان ما باقى مانده و هيچ كتابى در اين موضوع بر آن تقدّم ندارد ، و اگر هم فرضا تقدّم داشته تنها يادگار باقيمانده از اوّل اسلام فقط كتاب سليم است . با توجه به اينكه منظور از مطرح كردن مسألهء اوّليّت چيزى جز قدرشناسى نسبت به آن نيست ، و اين مطلب فقط نسبت به كتاب موجود قابل تصوّر است ، كتابهايى كه اكنون مفقودند اگر مقدم هم باشند فعلا ارزش عملى ندارند ، چون در دسترس نيستند تا مورد استفادهء علمى قرار گيرند .

--> ( 12 ) رجال برقى : ص 27 .